Prof. Dr. İsmet Barutçugil
RCBA & DOOR Training Genel Müdürü
Bilgi yönetimi, organizasyonun sahip olduğu entelektüel kapitali (insan kapitali, yapısal kapital ve müşteri kapitali) artırarak şirketin rekabetçi üstünlüğünü güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Şirketlerin yalnızca fiziksel varlıkları değerlendiren ve geriye dönük olan muhasebe kayıtlarındaki değeri ile pazardaki değeri arasında giderek açılan fark büyük ölçüde entelektüel kapital ile açıklanmaktadır. İşletmenin değerini ve büyüme potansiyelini belirleyen markalar, müşteri ilişkileri, patentler ve çalışanların bilgi ve becerileri gibi entelektüel kapital varlıklarının bilançolarda hesaba katılmaması, geleneksel muhasebenin önemli bir zayıflığı olmaktadır. Bir çok işletmede “kayıtlara geçmeyen” varlıkların değeri fiziksel varlıkların birkaç katına kadar çıkabilmektedir.
Bu nedenle, şirketlerin entelektüel varlıklarını nasıl ölçecekleri ve yönetecekleri konusunda artan bir ilgi bulunmaktadır. Birçok şirkette başta “Balanced Scorecard” olmak üzere görünmez kalemler için uygun olabilecek ölçüleri belirleme konusunda çalışmalar sürdürülmektedir. Bu ölçümlerin bilgi organizasyonuna geçiş sürecinde anlamlı yararlar sağlayabilmesi için öncelikle;
- Bilginin rolü ve entelektüel kapitalin niteliği konusunda daha fazla bilinçlenme ve anlayış sağlanmalıdır.
- Şirket içinde daha fazla yaygınlaşan bir ortak dil ve kültür yaratılmalıdır.
- Uygun ve kullanılabilir başarı göstergeleri tanımlanmalıdır.
- Tutarlı bir çerçeve oluşturacak bir ölçme & geliştirme modeli kurulmalıdır.
Bilgi yönetiminin temel kavramlarını anlamadan ölçmenin ayrıntılarına girişmek yanlış ve zararlı olacaktır. Bu nedenle, bu konuyla ilgili sağlam zihinsel modeller geliştirmek ve ortak anlayışı artırmak, yani şirket içinde sistematik ve kollektif bir bilgi yaratma ve kullanma kültürü yaratmak daha öncelikli bir çaba olmalıdır.
Entelektüel kapitali geliştirmek için bir şirkette öncelikle çalışanların altı temel yetkinliğe sahip olması gerekir. Bunlar; üretebilme, cevap verebilme, öğrenme, öngörebilme, yaratma ve dayanma, ayakta durma yeteneğidir.
Buradan, bilgi yönetiminin en önemli temelinin insan ve onun motivasyonu olduğu sonucu çıkarılabilir. Stratejik bilgi yönetimi, organizasyon içindeki önemli ilişkileri yönetmek ve bilgi çalışanları arasındaki işbirliğinin doğru koşullarını belirlemek için kullanılır. İşbirliğinin ve ilişkileri yönetmenin ilk koşulu, hangi amaçların ve fırsatların peşinde hangi yöne gidileceği konusunda ortak bir anlayış yaratmaktır.
İkinci koşul, insanlara tüm yaşamlarının amacı değerli bilgi yaratmak olan profesyoneller olarak davranmaktır. Bu insanlar motive edilmeli ve kendilerine doğru yetkinlikler kazandırılmalıdır.
Üçüncü koşul şeffaf bir yapı oluşturmaktır. Bilgi çalışanları, organizasyonun içini ve dış çevresini, çevresel unsurlarla nasıl bir ilişki içinde olduklarını, çalışmalarının bir bütün olarak organizasyon için ekonomik olarak ne değer ifade ettiğini açıklıkla görebilmelidirler.
Bütün bunların sağlanabilmesi için yönetim inisiyatif almalı ve bir ve “bilgi üretme ve paylaşma kültürü” yaratmalıdır. Diğer bir ifadeyle, bilgi yöneticileri bilgi çalışanlarının aralarında açıklık ve güvene dayalı bir iletişimin ve işbirliği ortamının oluşmasına ve yüksek motivasyon sağlanmasına yardımcı olacak bir girişimde bulunmalıdırlar.
Bu makale yazarın Bilişim Zirvesi '02 Etkinlikleri kapsamında düzenlenen Kurumsal İnsan Kaynakları ve Eğitim Günleri toplantılarında gerçekleştirdiği konuşmasının metnidir.
[Geri Dön] [Ana Sayfa]
