Efsaneye göre, Bohemya kralı IV. Wenceslas eşinin çok sık kiliseye günah çıkartmaya gittiğinden haberdar olur ve papazı huzuruna çağırtıp, eşinin işlediği günahları kendisine açıklamasını ister. Aziz John Nepomuk bunu reddeder ve Vltava nehrine atılarak ölüme mahkum edilir. Rivayete göre; nehirdeki iri balıklara yem olan Nepomuk'un iskeleti bulunduğunda sadece dilinin vahşi balıklarca yenmediği görülür...

Ahlak, "birey ve toplum için en doğru ve en erdemli olan nedir?" sorusuna cevap arar. İş etiği bireysel bazda ahlaklı olup olmamayı irdelemekten ziyade bir iş yapılırken, o işin iş dünyasının kabul edeceği ve toplumun benimseyeceği yöntemlerle yapılıp yapılmamasıyla ilgilenir. Demokrasinin yerleştiği her hukuk devletinde piyasadaki tüm aktörler için, işin ahlaka uygun en doğru şekilde yapılması esastır. Bu aktörler kurumlar veya bireyler olabileceği gibi devlet de olabilir.

Demokratik bir hukuk devletinde kanunların pratik hayatta eksiksiz uygulanması ve adil bir vergi düzeni esastır. Adaletli uygulamalar, vergi yükümlülerinin vergilerini zamanında ödemelerini teşvik edecek ve sıkı mali denetimler ve ağır yaptırımlar vergi kaçakçılığını en aza indirecek hatta yok edecektir. Devlet, kanun yapan ve uygulayan organların çatısı olarak şeffaf olmalıdır.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün (Transparency International), 2002 yılı raporunda Türkiye, 102 ülke arasında 64. sırada yer almıştır. Ülkenin, geçtiğimiz 2001 yılına göre 10 basamak, 1995 yılına göre ise 37 basamak birden geriye gitmesi pek iç açıcı bir durum değildir.

Günümüzde özellikle ABD'de bir çok şirket etik kurallarını yönetmelik veya kitapçık halinde yayınlasa bile yine de eleştiriliyor. Bu yazılı dokümanlardaki etik hedeflerin, performans sisteminden bağımsız olması, çalışanları özendirmediği gerekçesiyle tenkit ediliyor. Ücretlerin şeffaf olarak belirlenmesi gibi abartılı talepler bile tartışılıyor. Ancak, kurumların ahlaki kurallarını yayınlayarak bir başlangıç yapmaları ve kurumsal kültürlerine yeni bir boyut kazandırmaları olumlu gelişmelerdir.

Şirketlerin, hangi ülkede faaliyet gösterdiklerine bakmaksızın ahlaki değerlere saygı çerçevesinde faaliyet göstermeleri ideal olan tutumdur. Şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelere göre farklı tutum gösterdikleri gerçeği geçtiğimiz 27 Ekim'de Transatlantik İş Etiği Konferansı'nda da dile getirilmiş ve Amerikan şirketlerinin skandalları masaya yatırılmıştır. ¹

İş ahlakının gelişmesi, benimsenmesi, eğitim ve örgütlenmeyle kolaylaşır. Adil olan bir vergi düzeniyle devletin daha fazla gelir elde etmesi şüphesiz bütçeden eğitime ayrılacak payın da yükselmesiyle sonuçlanacaktır. Sivil toplum örgütlerinin sayılarının artması, meslek ve ticaret odalarının iş ahlakı konusuna son yıllarda önem vermeye başlamaları ülkemiz için olumlu gelişmelerdir.

Bireysel bazda daha müreffeh ekonomik koşullarda yetişecek çocukların, toplumsal ahlakın oluşturulmasına ve sağlamlaştırılmasına katkısı olacağı kesindir. Demokrasinin tam yerleşmesi ve işleyişi, yapılan işlerin kalitesinin artmasında; temiz toplum, temiz siyaset ve temiz iş piyasasının yaratılmasında maddi ve manevi yarar sağlayacaktır.

Aziz John Nepomuk'un erdemli davranışı, kanun yapan krala bile karşı gelmesi, ölümüne sebep olmuştur. Köprüden nehre atılışını simgeleyen kabartma, Nepomuk heykeli ve sadakatin sembolü olan köpek kabartmasının bulunduğu heykel Prag'da Charles Köprüsü'nde insanların şans ve sadakat getirdiğine inanarak dokundukları bir simge olmuştur.

Yeni yılın hepinize bol şans getirmesini dilerim.

REFERANSLAR

(1) Fogl Frank, The US Business Scandals Perspectives on Ethics and Culture at home and abroad, http://www.ethics.org,

Yazarın Tüm Köşe Yazıları

[Geri Dön] [Ana Sayfa]